واقعا نمی توان در باره یک کتاب درسی نظر درستی داد مگر اینکه شخص آن را در عمل تدریس کند و با بازخوردهای یادگیرندگان مواجه شود. تا کنون دو درس از این کتاب را تدریس کرده ام. هر چند با دو درس نمی توان کاملا به جنبه های مثبت و منفی کتاب پی برد اما بسیاری از موارد وجود دارند که در همین فرصت کوتاه دارند خودشان را نشان می دهند.


1. تدریس نوشتن حروف الفبای زبان انگلیسی در 8 درس


در واقع کتاب می خواهد در هر درس 3 حرف را یاد بدهد، تا در پایان کتاب تمام حروف فرا گرفته شوند. حداقل بیشتر همکارانی که من می شناسم از این روش عدول کرده و از همان ابتدا حروف را آموزش می دهند. خود من این کار را نکردم با این فکر که شاید روش نویسندگان کتاب مفیدتر باشد. اما در عمل با این مسئله روبرو می شوم که دانش آموزی که بتواند مکالماتی از قبیل را یاد بگیرد و استفاده کند:


Who is that boy?


Who is that woman?


Nice to meet you?


He is my classmate.


چگونه تا پایان کتاب منتظر حروف دیگر بماند؟ در کتابهای خارجی موجود در بازار هم که از نظر علمی پشتوانه خیلی خوبی دارند هم من ندیده ام که کتاب با این مکالمات (منظورم بخش practice 1& 2) سنگین شروع شود، در حالی که حروف الفبا آموزش داده نشده است. نویسندگان کتاب در این مورد نظرشان بر این است که دانش آموز ابتدا باید مهارت شفاهی پیدا کند و آرام آرام به بخش خواندن و نوشتن (literacy)  برود. اما به نظر می رسد منتظر ماندن دانش آموز برای حرفی مانند (c) تا درس 8 بسیار مصنوعی و ساختگی است. یعنی دانش آموزی که می تواند آدرس خانه و ایمیل و شماره تلفن خود را بگوید هنوز حرف (c)  را بلد نیست!


به نظر می رسد مولفان محترم کتاب ابرای طرح مکالمات روزمره بیش از حد شتاب دارند. اگر در قدمهای اول قبل از جملات اندکی روی واژگان تامل می شد، کار بهتر پیش می رفت. بعد از ساخته شدن دایره واژگانی در حدود 50 کلمه، دانش آموزان می توانستند از همان کلمات به عنوان پیش نیاز و مواد اولیه برای ساختن مکالمات کاربردی استفاده کنند.


2. clt  بر مبنای زبان فارسی!


در روش clt  اساس کار بر این است که معلم سعی کند یک محیط انگلیسی زبان فراهم آورد و از زبان فارسی یا محلی استفاده نکند یا به عنوان آخرین راه حل به آن متوسل شود. خود همین گفتار معلم به زبان انگلیسی باعث یادگیری می شود حتی یادگیری بسیاری از مواردی که در کتاب وجود ندارد، اما متاسفانه کتاب بر این مبنا پایه گذاری شده است که معلم مجبور شود از زبان فارسی استفاده کند. حتی جای جای کتاب راهنما گفته شده است که این یا آن قسمت را فارسی بگویید. اگر کتاب برای این پایه کمی ساده تر و جمع و جورتر نوشته می شد معلم حداقل استفاده را از زبان فارسی می کرد و ذهن دانش آموز هم برای سالهای بعد آماده می شد.


3. آیا کتاب زبان انگلیسی پایه هفتم دانش آموز را در ابتدای ورود فاقد هر گونه دانش زبانی میداند؟


در این مورد هم تکلیف مشخص نیست. اگر کتاب، واقعا دانش آموز را در بدو ورود فاقد هر گونه دانش زبانی می داند، یاد گرفتن بعضی از جملات در این سطح، واقعا مشکل است. اگر هم فرض را بر این بگیریم که دانش آموزان کم وبیش اطلاعات زبانی دارند چگونه او را منتظر نگه می داریم تا در دروس پایانی بعضی از حروف ساده را فرا بگیرد؟


4. دانش آموزان مناطق محروم و روستایی


در کشوری مثل کشور ما تالیف کتاب زبان انگلیسی با تالیف کتابهایی از قبیل علوم ریاضی و تاریخ بسیار متفاوت است و در حقیقت باید اذعان داشت که بسیار سخت است. چرا؟


 امروزه در میان اقشار مرفه و متوسط و حتی فقیر رفتن به آموزشگاههای زبان نه یک ضرورت بلکه تبدیل به یک پرستیژ اجتماعی شده است. کودکانی وجود دارند که از سه چهار سالگی مشق زبان انگلیسی می کنند. در مقابل کودکانی در روستاها یا مناطق محروم و دوردست وجود دارند که حروف زبان انگلیسی برایشان هیچ تفاوتی با حروف خط میخی ندارد! خوب معلوم است کتاب اگر اندکی ساده نوشته شود ممکن که نه حتما برای دانش آموز شهری کلاس رفته خسته کننده و پیش پا افتاده خواهد بود. در مقابل اگر اندکی، مطالب کتاب، پرملات باشد دانش آموزان کلاس نرفته روستایی، گیج و مبهوت خواهند شد. جمع این دو سخت است و حتی برای معلمان هم مشکل ساز است. از 34 نفر هفت یا هشت نفری کلاس نرفته اند. اگر هنر معلمی نباشد جمع اضداد مشکل ساز خواهد شد. (در این مورد معلم، حساس حقارتی که به بعضی از دانش آموزان دست می دهد را به هیچ وجه نباید نادیده بگیرد.)


شخصا فکر می کنم شاید بهتر باشد کتابی یا کتابهایی ساده و زیبا و مفرح برای مقطع ابتدایی مناطق روستایی جهت آشنایی مقدماتی دانش آموزان این نوع مناطق نگاشته شود یا از همین کتابهای موجود در بازار استفاده شود، اگر چه برای دیگر دانش آموزان هم ورود به عرصه زبان آموزی در سن 12 یا 13 سالگی بسیار دیر است. حتی می توان گفت تغییر لهجه از این سن به بعد تقریبا ناممکن است.


به هر حال این کتاب نمی توانسته است به هر دو گروه توجه کند اما میلش به گروه دوم بیشتر است. معلمی که در روستا تدریس می کند باید اندکی فداکاری کند تا شاید بتواند این گپ را پر کند.


5.  فقط دیکته نانوشته غلط ندارد.


هر کتابی که نوشته شود مخصوصا کتابی که برای هزاران و میلیونها نفر نوشته می شود در ابتدا نمی تواند کامل و عاری از هر گونه خطایی باشد. در محک تجربه و تدریس و آزمایش است که اشکالات و مشکلات خود را نشان می دهند. همین کتابهای آموزش زبان که با برندهای مختلف در بازار وجود دارند در طول سالها و سالها ویرایش شده و کامل گردیده اند و حتی هم اکنون هم هر از چند مدتی ویرایش می شوند. متاسفانه مسئولان کشور ما بسیار عجول هستند. اگر مسئولی درست یا غلط به تصمیمی برسد هر چه زودتر می خواهد تصمیم خود را عملی سازد و چه بسا خسارتهای عظیم فکری و مادی را بر کشور وارد می سازد. اگر این کتاب یا تمام کتابهای جدید التالیف به صورت آزمایشی در 50 یا 60 مدرسه با شرایط گوناگون علمی و فرهنگی و اقتصادی تدریس می شدند و پس از یک سال، معلمان تجربیات عملی خود را در اختیار مولفان کتاب قرار می دادند و آنها با این نظرات کتاب را چکش کاری می کردند مطمئنا کتاب کم عیب و نقصی تحویل معلمان و دانش آموزان میشد.


دریغا که این نوع فکرها عملی نشدند و معلمان در شهریور ماه کتاب جدید را مشاهده کردند و دانش آموزان هم بعد از نیمه مهر. با این عجله معلوم نیست ما از کجا سر در خواهیم آورد. اما به هر حال تصمیمی است که گرفته شده است و کاریست که شده است و به نظر می رسد راه برگشتی وجود ندارد.


عیبش اگر گفتی هنرش نیز بگوی


مزیتهای کتاب:


1. این کتاب فراگیر را در موقعیت نسبتا واقعی زبانی قرار می دهد. دانش آموز در پایان این کتاب باید بتواند نام، مشخصات، آدرس، شماره تلفن، غذای مورد علاقه و ... خود را به زبان انگلیسی بیان میدارد.


2. مهارت گوش دادن در کتابهای قبلی ضعیف بود. در این کتاب به این مهارت توجه خوبی شده است.


3. کتاب داری کتاب کار خوبی است که به نحوی دانش آموز را بی نیاز از داشتن دفتر و کتاب آموزشی دیگر می کند.